W Miejsko-Gminnym Centrum Kultury i Sportu w Choroszczy można obejrzeć nową ekspozycję czasową „Wojsko Polskie i jego tradycje 1918-1939”. Wystawa obejmuje więc trudny okres organizacji wojska w odbudowującej się II Rzeczpospolitej po okresie rozbiorów i I wojny światowej aż do wybuchu II wojny światowej.
Wystawa wiąże się z obchodami 107. rocznicy powrotu Białostocczyzny do Polski. Choć za datę odzyskania przez nasz kraj niepodległości po rozbiorach słusznie podaje się 11 listopada 1918 r., to jednak nie wszystkie ziemie polskie w tym czasie weszły do nowo kształtującego się państwa. Na mocy umowy białostockiej z 5 lutego 1919 r. między Niemcami i Polską ustalono, że wojska polskie zastąpią niemieckie na obszarach zajętych przez te ostatnie na Rosji, dlatego więc jednostki polskie mogły wkroczyć na Białostocczyznę dopiero 19 lutego 1919 r.
Wojsko Polskie w odradzającym się kraju było najważniejszym elementem ustalającym jego zasięg terytorialny i chroniącym granice. Jak trafnie wskazuje jeden z podtytułów wystawy, była to „armia, która organizowała się w walce”. Mimo że I wojna światowa zakończyła się w listopadzie 1918 r., to na ziemiach polskich działania wojskowe trwały znacznie dłużej. Jak wiemy, na Białostocczyźnie wraz z samą Choroszczą aż do lutego 1919 r. stacjonowały wojska niemieckie wycofujące się z ziem zajętych kosztem Cesarstwa Rosyjskiego w latach 1915-1918. Należało ustalić wszystkie granice odradzającej się Polski – szczególnie trudne było to na zachodzie i wschodzie. O ile granicę z Niemcami nie bez walk (powstanie wielkopolskie, powstania śląskie) ustalono do 1921 r., to agresywne sąsiedztwo Rosji Sowieckiej wymagało równoczesnego wysiłku nie tylko kształtującej się armii, ale całego społeczeństwa polskiego. Wojna polsko-bolszewicka z lat 1919 – 1921 była więc prowadzona ze strony polskiej wojskiem improwizowanym z różnych składników: żołnierzy z armii zaborczych, Błękitnej Armii, poborowych, ochotników.
W latach 20-tych Wojsko Polskie przechodziło szereg unifikacji (m. in. ujednolicania struktur, wyposażenia i umundurowania z okresu I wojny światowej) i dozbrajania oraz rozwoju nowych rodzajów sił zbrojnych, szczególnie marynarki wojennej i lotnictwa. Zastój w rozwoju wojskowym spowodował wielki kryzys, trwający od 1929 r. przez kilka następnych lat. Coraz bardziej napięta sytuacja polityczna lat 30-tych XX w. wymusiła podjęcie prób modernizacji i rozbudowy wojska. Działania te miały opierać się na rodzimej produkcji zbrojeniowej w nowo utworzonym Centralnym Okręgu Przemysłowym. Zainicjowane w 1936 r. przedsięwzięcia zakładały nadrabianie opóźnień względem poziomu wyposażenia wojskowego innych państw europejskich.
Aneksja Austrii do III Rzeszy oraz układ monachijski spowodowały przyspieszenie modernizacji polskiego wojska, jednak nie udało się tego osiągnąć do września 1939 r. Kampania wrześniowa i upadek Polski na skutek napaści III Rzeszy i Związku Sowieckiego stanowił kres dotychczasowej formy wojska polskiego, które choć rozbite organizacyjnie i pozbawione kadr oficerskich zdołało zorganizować największą armię powstańczą w Europie podczas II wojny światowej.
Na wystawie przedstawiono organizację, skład i wyposażenie Wojska Polskiego w latach1918-1939. Przedstawiono również wizerunki postaci najważniejszych dowódców WP w kampanii polskiej 1939 r. Wystawa została przygotowane przez wrocławski oddział Instytutu Pamięci Narodowej. Wystawa jest własnością Instytutu Pamięci Narodowej w Warszawie.
Autorzy: dr Daniel Koreś, dr Andrzej Olejniczak
koncepcja graficzna serii: Aleksandra Kaiper-Miszułowicz
projekt i opracowanie graficzne: Katarzyna Niklas
recenzja: dr Paweł Skubisz, dr hab. Filip Musiał
redakcja językowa: Piotr Klimczak
Zaprezentowane na wystawie fotografie pochodzą ze zbiorów Narodowego Archiwum Cyfrowego.
Wystawa prezentowana będzie w holu wystawienniczym M-GCKiS w Choroszczy w terminie do 27 lutego. Wstęp wolny, zapraszamy!
